ผืนป่าตะวันตก

ผืนป่าตะวันตกเป็นผืนป่าขนาดใหญ่ที่อยู่ทางด้านตะวันตกของประเทศไทย ประกอบด้วยผืนป่าอนุรักษ์ที่ประกาศจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและพื้นที่ที่กำลังเตรียมประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติ รวมถึง 17 แห่งด้วยกัน อยู่ในเขต 6 จังหวัด คือ จังหวัดตาก กำแพงเพชร นครสวรรค์ อุทัยธานี สุพรรณบุรี และกาญจนบุรี

เนื่องจากเป็นผืนป่าอนุรักษ์ที่มีอาณาเขตต่อเนื่อง จึงมีความสำคัญเป็นพื้นที่ป่าต้นน้ำลำธาร เป็นแหล่งรวมทรัพยากรที่หลากหลายทางชีวภาพตามธรรมชาติที่เป็นแหล่งใหญ่ของประเทศ จึงจำเป็นต้องช่วยกันรักษาให้คงเป็นสมบัติของชาติต่อไป

ขนาดพื้นที่ 11,706,586 ไร่ หรือ 18,727 ตารางกิโลเมตร ป่าตะวันตกแห่งนี้จึงจัดว่าเป็นผืนป่าธรรมชาติที่มีขนาดใหญ่ที่สุดและต่อเนื่องกันของประเทศ และถือว่าใหญ่ที่สุดในภาคพื้นที่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้

พื้นที่อนุรักษ์ของป่าตะวันตก ประกอบด้วยอุทยานแห่งชาติ 9 แห่ง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า 6 แห่ง พื้นที่เตรียมประกาศจัดตั้งอุทยานแห่งชาติ 2 แห่ง รวมเป็น 17 แห่ง คือ

อุทยานแห่งชาติคลองวังเจ้า คลองลาน แม่วงก์ เขื่อนศรีนครินทร์ เฉลิมรัตนโกสินทร์ พุเตย เอราวัณ ไทรโยค เขาแหลม กับพื้นที่เตรียมประกาศจัดตั้งอุทยานแห่งชาติ คือ ทองผาภูมิ กับลำคลองงู

ส่วนเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ได้แก่ ห้วยขาแข้ง อุ้มผาง สลักพระ เขาสนามเพรียง ทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันตก และทุ่งใหญ่นเรศวรด้านตะวันออก โดยมีเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวรและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งเป็นแกนกลาง

สภาพภูมิประเทศและที่ตั้ง

เนื่องจากประเทศไทยตั้งอยู่ในบริเวณแนวเส้นศูนย์สูตรที่ละติจูด 23 องศา 27 ลิปดาเหนือ และ23 องศา 27 ลิปดาใต้ จึงมีสภาพป่าที่เรียกว่า ป่าเขตร้อน Tropical Forest จึงเป็นแหล่งศูนย์รวมสิ่งมีชีวิตมากกว่าครึ่งหนึ่งของสิ่งมีชีวิตทั้งโลก แต่จะมีป่าเขตร้อนเหลืออยู่เพียง 6 % เท่านั้น

บริเวณป่าตะวันตกได้ผ่านการวิวัฒนาการมาเป็นระยะเวลายาวนานกว่า 100 ล้านปี มีการเคลื่อนย้ายของแผ่นดินของอินเดียมาชนกับทวีปเอเชีย ดันให้ภูเขาหิมาลัยยกตัวขึ้น จึงส่งผลให้แผ่นดินอื่น ๆ ยกตัวเป็นมุมฉากกับเทือกเขาหิมาลัยรวมถึงเทือกเขา Dawa – Tenasserim จะเป็นเทือกเขาที่ยาวพาดผ่านมาจากทางตอนเหนือของพม่า เป็นแนวยาวตลอดเทือกเขาด้านตะวันตกของประเทศไทย

ผืนป่าตะวันตก ตั้งอยู่บนเทือกเขาถนนธงชัยต่อกับเทือกเขาตะนาวศรีบริเวณชายแดนประเทศพม่า จึงมีเทือกเขาที่สลับซับซ้อน ทางวิชาการเรียกว่า “ The Tenasserim Hills Biogeographic Units “ เป็นแหล่งศูนย์รวมความหลากหลายทางชีวภาพของพรรณพืชและพันธุ์สัตว์ป่าที่มาบรรจบกัน ทั้งทางด้านเหนือ คือแนวเทือกเขาหิมาลัย ทางด้านใต้จากมาเลเซีย ด้านตะวันออกจากอินโดจีน และด้านตะวันตกจากพม่า

อิทธิพลจากลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ ทำให้ผืนป่าตะวันตกเป็นแนวรับฝนประมาณ 6-8 เดือน ปริมาณน้ำฝนสูงสุด 2,000 มิลลิเมตรต่อปี ส่วนทางด้านตะวันออกจะมีปริมาณน้ำฝนประมาณ 4-5 เดือน ปริมาณน้ำฝนต่ำสุด 1,200 มิลลิเมตร เขาสลับซับซ้อนมีความสูงประมาณ 150-2,000 เมตร จากระดับน้ำทะเล

ด้วยผืนป่าขนาดใหญ่และต่อเนื่องของป่าตะวันตกทำให้มีความสมบูรณ์ของความหลากหลายทางชีวภาพ พบว่ามีระบบนิเวศน์ของป่าชนิดต่าง ๆ ทุกประเภทของประเทศไทย ยกเว้นป่าชายเลน ได้แก่ป่าดิบชื้น ป่าดิบแล้ง ป่าดิบเขา 153 ชนิดจาก 295 ชนิด ที่พบในประเทศไทย สัตว์ปีก 490 ชนิด จาก 938 ชนิด สัตว์เลื้อยคลาย 89 ชนิด จาก 106 ชนิด และปลาไม่น้อยกว่า 108 ชนิด

ดังนั้นผืนป่าตะวันตกจึงนับว่าเป็นแหล่งพันธุกรรมที่สมบูรณ์ที่สุดของประเทศ

อุทยานแห่งชาติลำคลองงู / Lam Klong Ngu National Park

ชื่อลำคลองงูแห่งนี้กำลังจะประกาศเป็นอุทยานแห่งชาติอีกแห่งหนึ่งในแนวป่าตะวันตก ความลึกลับซับซ้อนของภูมิประเทศป่าดงดิบที่มากไปด้วยเถื่อนถ้ำทำให้การสำรวจพื้นที่เพื่อจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติของที่นี่ไม่ใช่เรื่องง่าย ๆ

การสำรวจพื้นที่อุทยานแห่งชาติเริ่มจากปี 2538 มีมืออาชีพเรื่องถ้ำมาร่วมสำรวจชื่อ John Speed และ Dean Smith พื้นที่ 375,000 ไร่นี้อยู่ในภูมิประเทศที่เป็นภูเขาสลับซับซ้อนอันเป็นส่วนหนึ่งของเทือกเขาตะนาวศรี มียอดเขาใหญ่เป็นยอดเขาสูงสุด เช่นเดียวกับอุทยานแห่งชาติใกล้เคียงที่นี่เป็นป่าต้นน้ำชั้นดีก่อให้เกิดลำห้วยหลายสาย เช่น ห้วยทองผาภูมิ ห้วยเกริงกระเวีย อันเป็นสาขาของแม่น้ำแควน้อย ส่วนห้วยคลองงู ห้วยคลิตี้ เป็นห้วยสาขาของแม่น้ำแควใหญ่

แห่งท่องเที่ยว

ถ้ำเสาหิน

หากเป็นนักนิยมไพรคงเคยได้ยินมาบ้างว่ามีการค้นพบถ้ำเสาหินปูนที่สูงที่สุดในโลก สูงถึง 62.5 เมตร สูงกว่าแชมป์เก่าที่กินเนสบุ๊คบันทึกว่าเป็นถ้ำในประเทศจีนซึ่งสูงเพียง 39 เมตร เสน่ห์อันลึกลับอีกอย่างของถ้ำนี้คือมีลำห้วยคลองงูไหลผ่านถ้ำ มีน้ำตลอดปี

ถ้ำนกนางแอ่น

ถ้ำนี้เป็นโพรงใหญ่ มีความยาวของถ้ำ 3 กิโลเมตร มีลำคลองงูไหลผ่าน จุดเด่นของถ้ำนี้คือผลึกหินปูนขนาดใหญ่ และหินงอกรูปทรงแปลกตา เดินทะลุไปถ้ำอื่น ๆ ได้ และมีนกนางแอ่นอาศัยอยู่มาก จึงเรียกว่าถ้ำนกนางแอ่น แต่ชาวบ้านบางคนเรียกถ้ำเงาพระจันทร์ เพราะอยู่ในเขตบ้านเขาพระอินทร์

ถ้ำน้ำตก

ถ้ำนี้มีธารน้ำใต้ดินไหลลดหลั่นจนเกิดเป็นน้ำตกสวยถึง 17 ชั้น โดยชั้นที่สูงที่สุดประมาณ 20 เมตร เด่นด้วยหินงอกหินย้อยที่เป็นแคลไซค์บริสุทธิ์สีขาวใส ความยาวของถ้ำประมาณ 2,710 เมตร

ถ้ำใหญ่

ถ้ำนี้มีขนาดใหญ่ที่สุด พื้นที่ภายในถ้ำสามารถจุคนได้นับพัน มีสันทรายเป็นบริเวณกว้าง มีธารน้ำซึมจากพื้นและผนังถ้ำ ไหลอ้อมสันทรายระยะทางประมาณ 200 เมตร

อุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ / Sri Nakharin Dam National Park

อุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ มีพื้นที่คลอบคลุมอำเภอไทรโยค ศรีสวัสดิ์ ทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งที่ทำการอุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ ตั้งอยู่ที่น้ำตกห้วยแม่ขมิ้น อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี อุทยาน ฯ มีพื้นที่ประมาณ 957,500 ไร่ หรือ 1,532 ตารางกิโลเมตร มีพื้นที่ติดต่อกับเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสลักพระ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง อุทยานแห่งชาติเอราวัณ และอุทยานแห่งชาติไทรโยค อุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ได้รับการจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 38 ของประเทศไทย เมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2524 จัดเป็นอุทยาน ฯ ที่มีพื้นที่ใหญ่เป็นอันดับที่ 4 ของประเทศไทย

น้ำตกห้วยแม่ขมิ้น

ตั้งอยู่บริเวณที่ทำการอุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ ห่างจากตัวเมืองกาญจนบุรีไปประมาณ 108 กิโลเมตร น้ำตกห้วยแม่ขมิ้นมีสภาพที่สวยงามยิ่งนัก ทั่วบริเวณเต็มไปด้วนพันธุ์ไม้ป่านานาชนิด น้ำตกแบ่งออกได้เป็นชั้นโดยแต่ละชั้นมีความสูงและงดงามต่างกันไป น้ำตกแห่งนี้ไหลมาจากเทือกเขาต่าง ๆ ทางด้านตะวันออกของสันเขา ส่วนลำน้ำที่ไหลลงทางฝั่งตะวันตกของลาดผาก่อให้เกิดลำห้วยแม่ขมิ้น และก่อให้เกิดน้ำตกที่สวยงามอีก 7 แห่ง ซึ่งชื่อคล้องจองกันตั้งแต่ชั้นที่ 1 – 7 ตามลำดับดังนี้ น้ำตกม่านขมิ้น น้ำตกวังหน้าผา น้ำตกไหลจนหลง น้ำตกฉัตรแก้ว น้ำตกดงผีเสื้อ น้ำตกร่มเกล้า ทางอุทยาน ฯ ได้ทำทางเดินเท้าเพื่อให้นักท่องเที่ยวได้ขึ้นไปชมน้ำตกแต่ละชั้น